Предыдущая   На главную   Содержание
 
 
Tikanliqda qizilgul


Bu hadise 2002-ci ilin yay aylarinda bash vermishdi. Tezlikle choxdan gozlediyim sergimin achilishi olacaqdi. Nabrana ona gore gelmishdim ki, hem bir az istirahet edim, hem de 'Deniz ve gunesh' adli eserimi tamamlayim. Sergim payizda olacagindan qerara almishdim ki, arxada qalan yay movsumune aid bir eser chekim. Men artiq bir neche ildir ki, ressamliqla meshqul oluram, ciddi ugurlarim olmasa da bu senete boyuk hevesim var. Nabranda cemi 3 gun 3 gece oldum. Sergimde ise 'Deniz ve gunesh' resmi ile yanashi 'Tikanliqda qizilgul' resmi de var idi. Seni intizarda qoymayib bu resm eserinin qeribe tarixchesini danishacagam.
Bura geldiyim ilk gunu ancaq istirahete serf etdim. Movsumun sonu oldugundan bu gozel istirahet gushesinde demek olar ki, hech kim yox idi. Ressamin rahat ishlemesi uchun ise bu vacib olan shertlerden biridir. Butun gunu mesheni gezdim, sukutu pozan yalniz ara-sira qushlarin ceh-cehi ve yarpaqlarin xishiltisi idi. Ele sakitlik idi ki, sanki tebiet yuxuya getmishdi. Ekser insanlardan ferqli olaraq men tek qalanda esla darixmiram. Eksine, bu, mene eserlerim uchun yeni sujet dushunmeye komek edir. Elimin altinda her zaman sade qelem ile kichik defterche ve ya kitab olur. Bu defe ozumle Jorj Sand-in kitabini goturmushdum, resmlerle beraber kitablari da sevriem. Hetta herden mene ele gelir ki, hami kimi bu dunyada yox, 'Rengler ve Kitablar' dunyasinda yashayiram. Buna gore de chox vaxt yaxin dostlarim menden inciyirler ki, onlara kifayet qeder vaxt ayirmiram; ya hansisa yeni resm uzerinde ishleyirem, ya da saysiz hesabsiz kitablarimin arasinda itib batiram.
Hemin gun axshamustu deniz sahiline gedib munasib yer sechdim ki, seher tezden eseri ishlemeye bashlayim. Axsham dushdukce hava soyumaga bashlayirdi, bu mene xosh tesir bagishlasa da yagish yagacagindan ehtiyat edirdim. Ona gore yox ki, 'Deniz ve gunesh'i chekmeyime mane olar, ona gore ki, yagishi sevmirem. Deyesen oten il idi, bir qrup genc ressamla tebiet qoynuna getmishdik, qefleten bashlayan guclu leysan bitirmekde olan gozel bir peyzajimi yuyub aparmishdi. Ele o vaxtdan da yagishla sanki bir- birimizi sevmirik. Ancaq seherisi gun yagish yagmadi ve men gozel ehval-ruhiyye ile ishe bashaldim. Molberti duz denizin sahiline qoymushdum. Bir az sonra gunesh de yavash- yavash ufuqden gorunmeye bashladi. Insan bir ishe canla yanashanda bu hem onun ozune xosh olur, hem de neticesi gozel alinir. Tecrubeli ressam olmasam da be'zi resmlerim choxlarinin xoshuna gelir. Indi fircham kagiz uzerinde ahengle hereket etdice hiss edirdim ki, bu eserim de ugurlu alinacaq. Hech ozum de bilmirem niye bu eseri tamamlamamishdan bu qeder sevirem. Vurulmushdum sanki ona, qucaqlayib opmek, bagrima basib ezizlemek isteyirdim. Her bir mugenni oz mahnilarini, her bir yazichi oz eserlerini, her bir alim oz keshflerini sevdiyi kimi men de elece resmlerimi sevirem. Subay olsam da onlarin her biri mene ovlad evezidir.
Bashim resme o qeder qarishmishdi ki, yaxinliqda kimse oldugunu evvelce hiss etmedim. Tesadufen qagayilarin sesi meni ishimden ayirdi ve men elinde yabani guller olan bir shexsi gordum. Bashqa vaxt olsaydi fikir vermezdim, ancaq onun bu gulleri ehtirasla qoxulamasi menim diqqetimi celb etdi. Ve men ozumden asili olmayaraq onu nezerden kechirmeye bashladim. Ucaboy, 30-32 yashlarinda olardi, qemli baxishlarla denizi seyr edirdi. Goresen bu shexsin qemli olmasinin sebebi nedir? Tek tenha burada ne edir? Bu fikirler meni ani olaraq meshqul etse de yeniden eserime qayitdim. Bununla bele, fikrim onun yaninda idi. O da bunu hiss edirmish kimi mene teref gelmeye bashladi. Basha dushdum ki, nese demek isteyir, ancaq tanimadigi adamla nece sohbet edeceyine qerar vere bilmirdi. Men de ona komek etmek istemedim, ona imkan verdim ki, sohbeti ozu achsin. Ele de oldu:Men 'Deniz ve gunesh'in ardini chekmeye bashladim, o ise heyatini mene danishmaga. Chalishacagam ki, bu kichik, qemli hadiseni oldugu kimi, onun oz sozleri ile chatdirim size. O, cibinden siqaret chixarib alishdirdi ve oz hekayesine bashladi. Heyecanli oldugunu azaciq titreyen barmaqlarindan hiss edirdim.
'Sizi bilmirem, ancaq men insanin heyatina onun hansi ulduz altinda dogulmasinin te'siri olduguna inaniram', deye o sohbete bashladi. 'En azi ona gore ki, menim ulduzum mene xoshbextlik getirmedi. Ele anadan olandan bu gune kimi tenha olmusham. Ve yalniz indi basha dushurem ki, omrum boyu meni urekden isteyen yegane shexs anam olub. Kash ki, o, indi burada olaydi, heyatini mene verdiyi uchun qarshisinda diz kochub aglaya bilerdim. Ancaq bu hech zaman mumkun olmayacaq. Men o zaman korpe olsam da herden mene ele gelir ki, o alov hele de gozumun qabagindadir. Rayonda yashayirdiq, ikimertebeli evimiz var idi. Bize soyuq olmasin deye qish geler-gelmez anam sobani demek olar ki, butun gunu yandirardi. Yaziq anam, ne bilerdi ki, ozu onun qurbani olacaq. Baxmayaraq ki, hehc ne yadimda deyil, hemin gunun nece qorxunc oldugunu tesevvur edib dehshete gelirem. Belke de felek ozu istemishdi ki, atam hemin gun evde olmasin. Bilmirem, gece sonmemish lampadanmi, yoxsa sobadan doshemeye dushen alovdan evimiz yanmaga bashlayib. Evi buruyen hisden anam oyanib ve bir onu bilib ki, kichik qardashlarimi goturub evden chixa bilsin. Men qonshu otaqda yatdigimdan yalniz qonshulari komeye chagirdiqdan sonra anamin yadina dushub ki, men evde qalmisham. Mene sonra danishirdilar ki, o an anamdan bir nale qopub ki, sese butun rayon camaati oyanib. Onu saxlamaq isteyenlerin elinden zorla qurtulub ikinci mertebeye qalxmishdi. Yanan divarlar arasindan meni qucagina buruyub evden chixanda hech kim gozlerine inanmayib'.
Onun bu sozleri mene resmimi saxlamaga mecbur etdi. Donub ona baxanda gozlerinden iki damla yash suzulduyunu gordum. Hehc cure goz yashlarini boga bilmemishdi. Novbeti siqareti yandirib chekmeye bashladi. Men ona ne komek ede bilerdim ki?! Teselli vermeyin xeyri olmayacagini dushunub susdum.
'O hadiseden sonra anam hehc 3 hefte de yashamadi. Pillekenleri dusherken yanan shalbanin ona deymesinden sonra hekimler chox yashamayacagini demishdiler. Son 3 heftesini ise ancaq ezab-eziyyet ichinde yashayib hey qishqirirmish ki, 'oglumu xilas edin, oglumu xilas edin'. Herden dushunurem ki, zavalli anamin gunahi ne idi ki, tanri onu menim elimden bele tez aldi. Anamin defninden sonra qohumlarimiz qardashlarimi goturub saxlamaga bashladilar. Yasa gelenler menim aglagan ushaq oldugumu gorub meni saxlamaq istemirdiler. Yalniz sonda qonshu rayonda yashayan Hecce xala meni saxlamaga raziliq verdi. Gozlerine mirvari suyu geldiyinden gun ishigina hesret idi. Meni oz yanina getiren gun Hecce xala ehd etdi ki, eger gozleri achilsa mene 7 il bir boshqabdan su ve yemek verecek. Tanri onun gozlerine ishiq verdi ve o meni boyutmeye bshladi. Ovladi olmadigindan meni oz dogma balasi kimi isteyirdi.bir gun ise mene heqiqeti danishanda chox uzuldum. Bu vaxta qeder onu oz dogma anam hesab edirdim. Ilk etdiyim ish anamin qebrini ziyaret etmeyim oldu. O vaxtdan derk etmeye bashladim ki, ne derecede bu dunyada tekem. Dogma qardashlarim, qohumlarim bir defe de olsun menimle maraqlanmamishdilar. Onsuzda buna qeder heyatim me'nasiz kechirdi, heqiqeti bildikden sonra daha da me'nasizlashdi. Her gun eyni uzler, eyni hadiseler:Il boyu fesillerin deyishmesinden ve ilde bir defe rayonlararasi kechirilen futbol yarishlarindan bashqa demek olar ki, hech ne deyishmirdi. Ye'qin ele genc yashlarimdan bu qeder haqsizliqlarla uzleshmeyim vadar etdi meni huquqshunas olmaga'.
O bu yerde sohbeti dayandirib resmime baxdi.
- Gozel eserdir, bu size ugur getirecek. Hech bilmezdim ki, yazichiliqla yanashi ressamliqla da meshqul olursunuz.
Ne?! Qulaqlarima inanmadim, bu mumkunsuz idi! Ve yoxlamagi qerara aldim.
- Ancaq demeyin ki, menim yazichi oldugumu bilirsiniz.
- Bagishlayin, ancaq men bilirem ki, siz hem de yazichisiniz, baxmayaraq ki, ixtisasca muhendissiniz. Yoxsa deyeeksiniz ki, 'Ayna' qezetinde eserleri chap olunan yazichi siz deyilsiniz? Belke meshhur 'Dalgalarin qoynunda' eserinin muellifinin siz oldugunuzu inkar edeceksiniz?
- Yox, inkar etmeyeceyem. Her bir yazichi kimi menim uchun de en boyuk sheref eserlerimin oxunmasi, onlara qiymet verilmesidir.
- Men dostlarimla bir neche gunluye istirahete gelmishem bura, ondan bildim burada olmaginizi. Icaze verin hekayemin ardini danishim:
'Inanamq chetindir ki, rayonda boyumush bir shexs huqushunas ola bilsin. Men imtahan verene qeder meni inandirmaga chalishirdilar ki, bu ixtisas uzre kimlerin oxuyacagi artiq me'lumdur. Lakin men teslim olmayib Baki Dovlet Universitetine qebul olundum. Ilk gunden yataqxanada qalmagin mumkunsuz oldugunu basha dushub kiraye ev axtarmaga bashladim. Montin qesebesinde 2 otaqli bir ev kiraye verilirdi, buna ise imkanim yox idi.'28 May' metrosu etrafinda ev qalqi-satqisi ile meshqul olanlardan biri meni bir oglanla tanish etdi ve birlikde hemin eve geldik. Bu, bir neche kichik evden ibaret heyet evi idi, ev sahibesi done-done otaqlarimizi seliqeli saxlamagi tapshirib bizi bosh evlerden birine eve buraxdi.
Ilk gunler her shey oz qaydasi ile gedirdi. Lakin bir muddetden sonra ev sahibesinin evine muxtelif yashli kishilerin geldiyine fikir vermeye bashladim. En qeribesi bu idi ki, onlar getdikden sonra evden saatlarla kiminse agladigini eshidirdim. Burada qaldigim muddetde o evde bir kimsenin yashadigini gormemishdim. Bu hadise bir neche defe tekrar olunduqdan sonra dozmeyib neyin bahasina olursa-olsun bu goz yashlarini kimin axitdigini bilmeyi qerara aldim. Bizim qaldigimiz otaqda telefon yox idi, bir gun ev sahibesi evde olmayanda zeng etmek behanesi ile hemin eve qalxdim. Qapini 16-17 yashlarinda bir qiz achdi. Onu gorende mende yaranan ilk teessurat o oldu ki, bu qiz mehz bu gun menim gelmeyimi gozleyirdi. Balaca qara gozleri var idi, sual dolu nezerlerle mene baxirdi. Men ise niye geldiyimi unutmushdum.
- Zeng etmek isteyirsiniz? Buyurun kechin.
Men bilmedim kime zeng vurdum, ne danishdim, birce o yadimdadir ki, uzbeuz oturub danishmaga bashladiq. Daha dogrusu o danishirdi, men ise qulaq asirdim:'
'Aygun danishdiqca men inana bilmirdim ki, bu dunyada taleleri oxshar iki insan ola biler. Analari pis yola dushduyunden onu ve boyuk bacisini nenelerinin ustune atib getmishdi. Bacisinin indi harada oldugunu bilmirdi, nenesi ise artiq onun pak heyatini 'lekelemeye' imkan tapmishdi. Gunahinin nede oldugunu hech ozu de bilmirdi, buradan ise chixib getmeye yeri yox idi. Mene, gunahlarini yumaq uchun yer gun tanriya ibadet etdiyinden danishdi. Mene ne vaxtsa hami kimi azad, serbest yashayacagina inandigindan danishdi. O danishdiqca ise men onu nece xilas ede bileceyim haqqinda dushunurdum. Aygunun heyatini bir tikanliga, Aygunu ise onlarin arasindan biten bir qizilgule benzedirdim:'
'Hech ozum de bilmedim ne vaxtdan onu sevmeye bashladim. Eh, Aygunle kechirdiyim gunler heyatimin en xosh gunleri idi. Bir defe 8 martda ona al qizilguller almishdim, heyatinda ilk kes idim ki, ona gul veridi. O ikimizin xoshbext oldugu gun hele de yadimdadir:'
- Sahib, men bu gulleri her zaman saxlayacagam. Onlar solsalar da her zaman menimle olacaqlar. Sahib, eger menim heyatimi bir tikanliga benzetmek olsaydi, bu qizilgulleri onlarin arasinda sene benzetmek olardi. Senin meni sevdiyime inandigim kimi men hemishe inanacagam ki, tikanliqda da qizilguller bite biler.
- Axi men tikanliqda bitesi olsam sen meni nece seversen? Ozum onu bir balaca hirslendirmek uchun bele demishdim.
- Men seni onsuzda hech zaman deresi olmayacagam, chunki biz bir-birimizi sevdiyimiz kimi o qizilguller de her zaman tikanliqda bitecekler. Sonra bizim ushaqlarimiz olacaq, o qizilguller ise daha da choxalacaqlar.
Aygun menim zarafatimi basha dushmushdu:
'Sonra men hemin evden chixdim onunla birlikde, bashqa yerde yashamaga bashladiq. Nenesinin onu hech yere buraxmayacagina emin oldugundan ozu bele qerar vermishdi. Sonra men herbi xidmete yollandim. En yaxin dostumdan xahish etmishdim ki, onunla herden elaqe saxlasin. Bilmirem, menim olmadigim bu qisa muddet erzinde ne deyishdi ki, o, yeniden oz evvelki heyat terzine qayitdi. Xeber tutdum ki, bir muddet menim yerimi 'dostum' evez edib. Gulmelidir, deyilmi? Sevdiyin shexs seni terk edir, en yaxin dostun ise 'xeyanet' adlanan hediyye bagishlayir sene. Dahi Siseron duz deyirdi, dostlari sevende unutma ki, bir gun onlar sene nifret edecekler. Ele de oldu. Esgerlikden qayitdiqdan sonra eshitdim ki, guya xalasi oglunu isteyir, dostum ise and-aman edirdi ki, onlarin arasinda hech ne olmayib. Sene guvendiyim daglar:'
Bu yerde o, deyesen sevgilisini tesevvur etdiyinden gulumsedi.
'Ilahi, o nece de gozel idi! En chox gozlerinden xoshum gelirdi, sachlari ile eyni rengde olan gozleri ona xususi gozellik verirdi. Her defe sohbet edende mutleq dini movzuya da qayidar, meni Tanrima daha yaxin ederdi. 'O keslerle dostluq edin ki, onlari gorende Allah sizin yadiniza dushsun, onlarin emelleri sizi axiret haqqinda dushundursun'. Bu onun mene dediyi son sozler idi. Dunen Nabrana gelende 'Xizi Zinde' ziyaretgahinda nezir atdim ve:Aygun yene yadima dushdu'.
'Mence qadinlari aldatmaq, onlari neyese mecbur etmek olmaz. Onlara yalniz sechim etmeye imkan vermek lazimdir ve onlar bu sechimi edecekler. Men Aygunu hech neye mecbur etmeyib ona sechim etmeyine imkan verdim. Sonuncu defe onun yanina getmishdim ki, ona ne derecede vicdansiz oldugunu, ona ne derecede nifret etdiyimi deyim. Ancaq son an fikrimden dondum, yalniz o sevdiyim qara gozlerinin ichine baxdim. Men hele de heyatimla barisha bilmirem. Belke bir gun o mene qayidacaq, belke bir gun yanima gelib meni evvelki kimi sevdiyini deyecek. Bilmirem, birce onu bilirem ki, Aygunu itirdiyim gun anamin qebri ustune getdim, bash dashini qucaqlayib mene teselli vermesini istedim'.
Bu yerde o derinden ah chekib oz hekayesini bitirdi. Heyatini mene danishdigindan uzume baxmaga utanirdi. 'Deniz ve gunesh'i tamamlamaq uzre idim, firchami kenara qoyub ona:
- Sahib, Aygun sene qayidacaq dedim.
Ilk once hehc ne anlamadi. Bashini qaldirib goz yashlari ichinde mene baxanda tekrar etdim:
- Sahib, Aygun sene qayidacaq!
Men onun niye mene cavab vermediyinin sebebini anladim ve o meni terk etdi.



* * *


Yox, eziz oxucu, her shey bununla bitmedi. Sahible bu yaxinda sergimin achilishinda gorushdum. Men ugurlu bir teklif alib yaxin zamanlarda Turkiyeye gedecekdim, bu sonuncu sergim idi. Ilk gorushde oldugu kimi bu defe de onu tesadufen gordum. Qonaqlarla sohbet ederken 'Tikanliqda qizilgul' eserimin yanina uacaboy bir shexsin dayandigini gorub ona yaxinlashdim. Sahib meni guleruzle qarshiladi.
- Axi men size demishdim ki, eserleriniz size ugur getirecek.
Onun nece sevincek oldugunu ilk kelimesinden hiss etdim.
- Vaxtinizi chox almayacagam, geldim size teshekkurumu bildirmeye.
- Teshekkur? Neye gore?
Cavabinda hech ne demeyib gulumsedi. Men ise yaxinliqda dayanan bashi ortuklu qadinin kim oldugunu anladim. Aygunu qucaqladi ve:
Biz her zaman seni xatirlayacagiq. Dualarimizi qebul et.

O sergiden yalniz 'Deniz ve gunesh'i saxladim ozume, 'Tikanliqda qizilgul' eserini ise onlara bagishladim.



Muellif bu hadiseni ona danishan shehxse oz minnetdarligini bildirir.

Ken'an R. Mecidov
 


29.10.2012. Ilk saytima yeniden baxdim, yada saldim, gulumsedim... :)
┐?┐Ц┐Ы┐д┐Ъ┐Я┐Ф@Mail.ru